Zbigniew Warpechowski – artysta absolutny

Performer, malarz, poeta, scenograf, autor licznych publikacji o teorii performance i sztuce współczesnej. W latach 60. studiował na wydziale Form Przemysłowych Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i na Politechnice Krakowskiej. Należy do legendarnej, międzynarodowej grupy performerów The Black Market. Nazywany nestorem sztuki performance w Polsce, ma w swoim dorobku ponad 300 wykonanych performance’ów w wielu zakątkach świata.

Performance to stosunkowo młoda forma sztuki, początki performatywnych działań artystycznych przypadają na lata 70. Zbigniew Warpechowski jest niewątpliwie jednym z pionierów oraz najwybitniejszych przedstawicieli sztuki performance w Polsce i na świecie. Źródło twórczości artysty stanowią klasyczne dyscypliny jak poezja, malarstwo czy rzeźba, lecz preferowanym środkiem wyrazu są sztuki performatywne i wykorzystanie ciała jako medium. Jego twórczość cechuje bezkompromisowość i wszechstronność.

Kariera Zbigniewa Warpechowskiego rozpoczęła się od malarstwa figuratywnego, później zajął się pisaniem wierszy i to właśnie poezja przyczyniła się do rozwoju twórcy w kierunku sztuki performatywnej. Pierwszymi działaniami, które sam artysta nazywał wtedy „akcjami”, były Kwadranse z 1967 roku wykonane w krakowskim klubie SAiW (Kwadrans poetycki we współpracy z Tomaszem Stańko oraz Kwadrans poetycki z towarzyszeniem adapteru i fortepianu). Gdy Stańko improwizował na trąbce, Warpechowski recytował dwa teksty, jeden o istocie bycia poetą, a drugi będący wyliczeniem nazwisk poetów, którzy popełnili samobójstwo. Jednocześnie uderzał w werbel coraz głośniej, tak by znaleźć granicę wytrzymałości instrumentu. Otworzył również wątek wojny paląc własną koszulę.

Cztery lata później Warpechowski wykonał pierwszy z serii performance’ów z rybą – Woda – a w 1973 roku kolejny – Dialog z rybą. Ryba pojawiła się również w Autopsji z 1974 roku. Artysta po raz pierwszy postawił się w roli wyjętego z wody stworzenia. Zanurzył głowę w akwarium z wodą na tyle, ile zdołał wytrzymać, a obok, równie długo leżała na stole ryba. Zwierzę pojawia się też później w jednym z performance’ów uznanym za ikoniczny dla Warpechowskiego – Dialogu ze śmiercią.

Światową sławę przyniósł artyście performance Talerzowanie z 1971 roku. Wykonany rok później w Atelier 72 Richarda Demarco w Edynburgu zyskał miano wybitnego dzieła konceptualnego. Na podzielonej na 100 kwadratowych pól podłodze artysta ustawił kompozycje z opisanych talerzy, na niektórych ułożył rekwizyty np. na talerzu „Dom” umieścił dwie kromki chleba, a na talerzu z napisem „Ulica” kostkę brukową. Inne kompozycje zawierały napisy „Talerz wiedzy”, „Pokora” czy „Apetyt”.


Ważnym performance’m w karierze Warpechowskiego był również Champion of Golgotha z 1978 roku, poruszający temat idolatrii (bałwochwalstwa). Artysta przetworzył figurę Chrystusa na współczesnego idola sportowego. Twórczość Warpechowskiego cechuje bezkompromisowy autentyzm, co przekłada się na wiele działań związanych z samookaleczeniem i umęczaniem własnego ciała. Od pewnego czasu artysta wykonuje działania krytykujące współczesny konsumpcjonizm, dominację mediów i liberalizm obyczajowy. Sam siebie nazywa  „konserwatystą awangardowym”.

W 2014 roku w Zachęcie stworzono obszerną wystawę poświęconą twórczości Zbigniewa Warpechowskiego i właśnie ta przekrojowa prezentacja ujawniła wyjątkową różnorodność i wielowątkowość sztuki performera: od poezji wizualnej, poprzez prace konceptualne, aż po zaangażowane politycznie realizacje wykorzystujące ciało artysty poddane autoagresji. Z pewnością warto dokładniej prześledzić inspirującą działalność twórcy – mistrza sztuki współczesnej na skalę światową.

Zdjęcia: fot. dzięki uprzejmości artysty / Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki / zasoby.msl.org.pl

Zostaw komentarz